از هفت شين تا هفت سين

جمشيد : «من پيروزم و نامم خجسته است و از نزد خدا مى آيم و خواهان نيك بختى هستم و باتندرستى و گوارايى وارد شده ام و سال نو را همراه آورده ام.»<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

«جمشيد پيشدادي» بعداز يك سلسله اصلاحات اجتماعى بر تخت زرين نشست و فاصله بين دماوند تابابل را در يك روز پيمود و آن روز «روز هرمزد» از فروردين ماه بود. چون مردم اينشگفتى از وى بديدند جشن گرفتند و آن روز را «نوروز» خواندند. فردوسى شاعر بزرگپارسى گوى نيز در شاهنامه پيدايش نوروز را به جمشيدشاه نسبت مى دهد

جشن ها و آيين هاى جامعه ايران را مى توان به سه گروه عمده تقسيم بندى كرد: جشنها و مناسبت هاى دينى و مذهبى - جشن هاى ملى و قهرمانى و جشن هاى باستانى واسطوره اى . جامعه ايران در گذشته به شادى به عنوان عنصر نيرودهنده به روان انسان، توجه ويژه اىداشتند. آنها براساس آيين زرتشتى خود چهار جشن بزرگ و ويژه تيرگان ، مهرگان ، سده واسپندگان را همراه با شادى و سرور و نيايش برگزار مى كردند. دراين بين نوروز بنا بهاصل تازگى بخشيدن به طبيعت و روح انسان همچنان پايدار ماند.

در آيين هاى باستانى ايران براى هر جشن «خوانى » گسترده مى شد كه داراى انواعخوراكى ها بود. خوان نوروزى «هفت سين » نام داشت و مى بايست از بقيه خوانها رنگينتر باشد. اين سفره معمولاً چندساعت مانده به زمان تحويل سال نو آماده بود و برصفحه اى بلندتر از سطح زمين چيده مى شد. همچنين ميزدپان (MAYZADPAN) به منظور پخشكردن خوراكى ها در كنار سفره گماشته مى شد. اين خوان نوروزى برپايه عدد مقدس هفتبنا شده بود.

تقدس عدد هفت از آيين مهر يا ميتراست و به سالهاى دور باز مى گردد. در اين آيين هفتمرحله وجود داشت براى اينكه انسان به مقام عالى و آسمانى برسد. پس عدد هفت از پيشاز زرتشت براى انسان عزيز بوده و در آيين هاى مختلف و به نمادهاى گوناگون ديده مىشود ، مانند هفت آسمان ، هفت دريا ، هفت گياه و... همچنين اسناد تاريخى از برپايىسفره هفت سين به ياد هفت امشاسپندان خبر مى دهند؛طبق اين اسناد، هفت امشاسپندانمقدس عبارت بودند از:
اهورامزدا(به معنى سرور دانا)، و هومن (انديشه نيك( ،ارديبهشت (پاكى وراستى )، شهريور (شهريارى آرزو شده با كشور جاودانى )، سپندارمزد(عشق و پارسايى ) ، خرداد (رسايى و كمال ) و امرداد (نگهبان گياهان(.
اما دربسيارى از منابع تاريخى آمده است كه «هفت سين » نخست «هفت شين » بوده و بعدها بهاين نام تغيير يافته است:

شمع، شراب ، شيرينى ، شهد (عسل) ، شمشاد، شربت و شقايق يا شاخه نبات

بعد از سقوط ساسانيان وقتى كه مردم ايران اسلام را پذيرفتند، سعى كردند كه سنت ها وآيين هاى باستانى خود را هم حفظ كنند. به همين دليل، چون در دين اسلام «شراب»حرام اعلام شده بود، آنها، خواهر و همزاد شراب را كه «سركه» مى شد انتخاب كردند واينگونه شين به سين تغيير پيداكرد.

به هرروى خوراكى هاى خاصى بر سفره هفت سين مى نشينند كه عبارتند از: سيب، سركه،سمنو، سماق، سير، سنجد و سبزى (سبزه(
خوراكى هايى كه به نيت هاى گوناگون انتخابشده اند:
سمنو: نماد زايش و بارورى گياهان است و از جوانه هاى تازه رسيده گندمتهيه مى شود.
سيب : هم نماد بارورى است و زايش. درگذشته سيب را درخم هاى ويژه اىنگهدارى مى كردند و قبل از نوروز به همديگر هديه مى دادند.

سنجد: نماد عشق و دلباختگى است و از مقدمات اصلى تولدو زايندگى. عده اى عقيده دارندكه بوى برگ و شكوفه درخت سنجد محرك عشق است!

سبزه: نماد شادابى و سرسبزى و نشانگر زندگى بشر و پيوند او با طبيعت است.

اما غير از اين گياهان و ميوه هاى سفره نشين، خوان نوروزى اجزاى ديگرى همداشته است: دراين ميان « تخم مرغ» نماد زايش و آفرينش است و نشانه اى از نطفه ونژاد. «آينه» نماد روشنايى است و حتماً بايد در بالاى سفره جاى بگيرد. « آب و ماهی»  نشانه بركت در زندگى هستند. ماهى به عنوان نشانه اسفندماه بر سفره گذاشتهمى شود.
و «سكه» كه نمادى از امشاسپند شهريور (نگهبان فلزات) است و به نيت بركتو درآمد زياد انتخاب شده است.
شاخه هاى سرو، دانه هاى انار، گل بيدمشك، شيرنارنج، نان و پنير، شمعدان و... را هم مى توان جزو اجزاى ديگر سفره هفت سين دانست. «كتاب مقدس» هم يكى از پايه هاى اصلى خوان نوروزى است و براساس آن هرخانواده اى بهتناسب مذهب خود، كتاب مقدسى را كه قبول دارد بر سفره مى گذارد.

در هرصورت او پيروز است و نامش خجسته است و از نزد خدا مى آيد و خواهان نيك بختىاست و با تندرستى و گوارايى وارد شده است و سال نو را به همراه آورده است!

 

/ 0 نظر / 14 بازدید